BM Özel Raportöründen İklim Teknolojileri ve İnsan Hakları İçin Görüş Çağrısı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

BM İklim Değişikliği Özel Raportörü, iklim değişikliğiyle bağlantılı teknolojilerin insan hakları üzerindeki etkilerine ilişkin görüş çağrısı yayımladı.

Çağrı, “İklim Değişikliğiyle Bağlantılı Teknolojiler ve Bu Teknolojilerin İnsan Hakları Üzerindeki Etkileri” başlıklı çalışma kapsamında hazırlandı.

Duyuruda çağrının, Özel Raportörün BM Genel Kurulu’nun 81. oturumuna sunacağı rapora katkı sağlama amacı taşıdığı belirtildi. Aynı metinde, iklim teknolojileri başlığının gelecek yıla ertelendiği ve bu konudaki raporun Haziran 2027’de İnsan Hakları Konseyi’ne sunulacağı ifade edildi. 2026 yılında BM Genel Kurulu’na sunulacak raporun ise karbon kredilerine odaklanacağı açıklandı.

Teknolojilerin İnsan Hakları Etkileri İncelenecek

Özel Raportör, iklim değişikliğiyle mücadele, uyum ve kayıp-zarar süreçleriyle bağlantılı teknolojilerin insan hakları üzerindeki mevcut ve potansiyel, olumlu ve olumsuz etkilerine ilişkin kanıt ve deneyimleri toplamayı amaçlıyor.

Duyuruya göre rapor, doğal ve sosyal bilimler, Yerli bilimi ve diğer bilgi sistemleri dahil olmak üzere farklı bilgi kaynaklarından yararlanacak.

Çalışmada teknolojilerin topraklar ve okyanuslar üzerindeki etkileri tam yaşam döngüsü yaklaşımıyla değerlendirilecek. Bu kapsamda Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları içinde özellikle 13. hedef olan iklim eylemi ve 14. hedef olan sudaki yaşam başlıklarına katkı sunulması amaçlanıyor.

Raporun, iklim eylemi ve adil geçişe insan hakları temelli yaklaşımı, ekonomilerin fosil yakıtlardan arındırılması gerekliliğini, sağlıklı çevre hakkını ve kalkınma hakkını iklim teknolojileri bağlamında ele alacağı belirtildi.

Jeomühendislik, Karbon Yakalama ve Yapay Zekâ Gündemde

Çağrı, iklimle bağlantılı teknolojilerin insan hakları ve ekosistem yaklaşımıyla ilişkisini değerlendirmeyi hedefliyor.

Raporda azaltım odaklı teknolojilere ağırlık verilecek. Bu kapsamda jeomühendislik, karbon dioksit giderimi, karbon yakalama ve depolama, güneş radyasyonu yönetimi veya değişimi, fosil yakıta bağımlı geçiş teknolojileri ve yakıtları, fosil yakıtsız enerji üretim teknolojileriyle karşılaştırmalar, atıktan enerji teknolojileri, ilgili yapay zekâ ve dış uzay teknolojileri ele alınacak.

Özel Raportör, katkıların iklim, doğa, gıda, su ve sağlık kesişiminde hangi teknolojilerin insan hakları açısından en güçlü bilimsel güvenceyi sunduğunu ortaya koymasını bekliyor.

Sivil Toplum ve İlgili Aktörler Katkı Sunabilecek

Görüş çağrısı; devletlere, ilgili bireylere, uluslararası kuruluşlara, bağımsız araştırmacılara, sivil toplum kuruluşlarına, Yerli Halklara, köylülere, küçük ölçekli balıkçılara, kırsal işçilere ve işletmelere açık olacak.

Katkılar ülke özelinde veya genel nitelikte hazırlanabilecek.

Duyuruda, iklim teknolojilerinin insan hakları üzerindeki etkilerine ilişkin bilgi, deneyim, iyi uygulama, zorluk ve önerilerin paylaşılması istendi.

Katkılarda İnsan Hakları, Katılım ve Finansman Başlıkları Ele Alınacak

Özel Raportör, iklimle bağlantılı teknolojilerden doğan insan hakları kaygılarına ilişkin görüş talep ediyor.

Katkılarda, bu teknolojilerden özellikle etkilenen kişi ve gruplar, kesişen ayrımcılık biçimleri, en çok etkilenen haklar, bilgiye erişim, katılım, başvuru yollarına erişim, insan hakları ve çevre etki değerlendirmeleri gibi başlıklar ele alınabilecek.

Çağrıda ayrıca iklim teknolojilerinin düzenlenmesi, finansmanı, araştırılması, test edilmesi ve uygulanması süreçlerinde iyi uygulamalar, öğrenilen dersler ve karşılaşılan zorlukların paylaşılması istendi.

Fosil yakıtlardan arındırma başlığında, iklim teknolojileri bağlamında ekonomilerin fosil yakıtlardan çıkarılması sürecindeki fırsatlar ve zorluklar, fosil yakıt şirketlerinin iklim dezenformasyonu ve engelleme faaliyetleriyle ilgili insan hakları kaygıları ile fosil yakıt şirketleri ve iklim teknolojileri alanındaki kuruluşlar arasındaki ekonomik ilişkiler değerlendirilecek.

Finansman ve uluslararası iş birliği bölümünde ise iklim teknolojilerinin insan hakları temelli yaklaşımla geliştirilmesi, izlenmesi ve desteklenmesine ilişkin örnekler, zorluklar ve iyi uygulamalar paylaşılabilecek.

Görüşler 30 Eylül 2026’ya Kadar Gönderilecek

Katkıların 30 Eylül 2026 tarihine kadar hrc-sr-climatechange@un.org adresine e-posta yoluyla gönderilmesi gerekiyor.

E-postanın konu satırının “Input on technologies related to climate change and their impacts on human rights” olması istendi.

Duyuruda yanıtların Word formatında gönderilmesi talep edildi. Kabul edilen dosya formatları Word ve PDF olarak belirtildi.

Katkıların ekler hariç en fazla 5 sayfa veya 2 bin 500 kelimeyle sınırlı tutulması gerekiyor.

Çeviri kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle katkıların İngilizce, Fransızca veya İspanyolca sunulması istendi.

Daha önce BM insan hakları mekanizmaları veya diğer uluslararası organların benzer anketlerine ilgili bilgi sunan kişi ve kurumların, tekrarı önlemek için bu yanıtlara yönlendirme yapabileceği belirtildi.

Duyuruda, sunulan katkıların Özel Raportörün tematik raporunun hazırlanmasında kullanılacağı ve Özel Raportörün internet sitesinde yayımlanacağı açıklandı.

Detaylı bilgi için tıklayın.