STK’lardan BM’ye Çağrı: İnsan Hakları Konseyi “Asli Organ” Olsun

2

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Uluslararası İnsan Hakları Servisi (ISHR), 16 Mart 2026 tarihli duyurusunda 50’den fazla sivil toplum kuruluşunun BM üye devletlerine çağrı yaparak 2026’da yapılacak BM İnsan Hakları Konseyi (HRC) “statü gözden geçirmesi”nin Konsey’i güçlendirmeye odaklanması gerektiğini bildirdi. Koalisyon, insan hakları sisteminde kritik rol oynayan HRC’nin yetkisini zayıflatacak veya sivil toplum katılımını kısıtlayacak değişikliklere karşı uyarıda bulundu. 

ISHR’nin aktardığına göre ortak açıklama, New York’ta BM Genel Kurulu eş-kolaylaştırıcılarıyla yapılan istişarelerde okundu ve 2026 inceleme sürecini yönlendirmek üzere İrlanda ve Senegal’in eş-kolaylaştırıcı olarak atanmasını memnuniyetle karşıladı. Koalisyon, insan hakları sütununun BM’nin barış-güvenlik ve kalkınma sütunlarıyla aynı düzeyde görülmesi için uzun vadede HRC’nin BM’nin asli organı statüsüne yükseltilmesi hedefinin korunmasını istedi. 

Açıklama, Haziran 2026’nın Genel Kurul’un Konsey’in kurumsal statüsünü gözden geçirmesi için bir “son tarih” olduğunu hatırlatarak, incelemenin kapsamının genişletilmesinin istenmeyen sonuçlar doğurabileceği uyarısı yaptı. Koalisyona göre kapsamın genişlemesi; sivil toplum katılımını sınırlama, Konsey’in koruma mandatını zayıflatma, Özel Usuller’in bağımsızlığını daraltma ve ülke durumlarına müdahale kapasitesini azaltma riskleri taşıyor. 

Koalisyon ayrıca, Konsey’in asli organ statüsüne yükseltilmesinin BM Şartı değişikliği gerektirebileceğini ve mevcut jeopolitik konjonktürde bunun zor olabileceğini kabul ederken; üye devletlerin bu hedefe yönelik uzun vadeli taahhüdü teyit etmesi gerektiğini vurguladı. 

Öte yandan, “Şart değişikliği olmadan” da Konsey’in konumunu güçlendirecek seçenekler önerildi. ISHR’nin yayımladığı metne göre bunlar arasında:

1. Konsey’in ilgili insan hakları durumlarını BM Güvenlik Konseyi’nin dikkatine resmî olarak sunabilmesi,
2. Konsey’in raporlarını Üçüncü Komite üzerinden değil, Genel Kurul genel kuruluna doğrudan sunabilmesi,
3. Konsey’in mandatı kapsamındaki hukukî sorular için Uluslararası Adalet Divanı’ndan danışma görüşü isteyebilmesi yer aldı. 

Koalisyon, sürecin şeffaf ve kapsayıcı yürütülmesi, HRC Başkanı ile yakın koordinasyon kurulması ve sivil toplumun “anlamlı katılımı” için uzaktan katılım seçeneklerinin de sağlanması çağrısını yineledi. Ayrıca, bu turda statü yükseltme kararı çıkmasa bile, geçmiş uygulamalara paralel biçimde 10–15 yıl içinde yeni bir statü incelemesi öngörülmesi istendi. 

ISHR’nin sayfasında imzacılar arasında Women Deliver, ILGA World, FORUM-ASIA, Human Rights Watch, CIVICUS, Privacy International, ARTICLE 19, FIDH ve birçok bölgesel ağın yer aldığı görülüyor.