75 Barodan Ortak Açıklama: “Savunma Hakkı Yapay Zekâya Devredilemez”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye genelinden 75 baro, “Savunma Hakkı Yapay Zekâya Devredilemez” başlıklı ortak açıklama yayımladı. Açıklamada, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından bir söyleşide dile getirilen “yargıda yapay zekâ kullanımı” ve “vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zekâ desteği” başlıklı projelerin barolar tarafından dikkatle izlendiği belirtildi. Bu yaklaşımın, yargı sisteminin temel güvenceleri üzerindeki etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Ortak metinde, adil yargılanma hakkının bağımsız ve tarafsız yargı önünde savunma hakkının etkin kullanımı ve hakkaniyete uygun yargılama güvenceleriyle birlikte korunması gereken temel bir ilke olduğu vurgulandı. Bu güvencelerin zayıflamasının hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni doğrudan sarsacağı kaydedildi.

Açıklamada, Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca avukatlığın kamu hizmeti niteliğinde olduğu ve yargının kurucu unsurlarından bağımsız savunmayı temsil ettiği belirtildi. Aynı kanunun 35. maddesi kapsamında hukuki mütalaa verme, yargı mercileri nezdinde hakları dava ve savunma ile adli işlemleri takip etme yetkisinin münhasıran avukatlara ait olduğu ifade edildi.

Barolar, vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zekâ üzerinden hukuki destek almasına imkân tanıyan uygulamaların savunma hakkının özüne doğrudan müdahale niteliğinde olduğunu savundu. Hukuki süreçlerin, salt teknik veri işleme faaliyetinin ötesinde, somut olaya göre şekillenen vicdanî değerlendirme ve hak koruma faaliyeti olduğu belirtilen açıklamada, hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığının algoritmik sınırlara indirgenemeyecek temel anayasal güvenceler olduğu vurgulandı.

Metinde, teknolojik dönüşüm vurgusunun avukatlık mesleğini kısıtlayan veya ikame eden bir noktaya evrilemeyeceği kaydedildi. “Yapay zekâ hâkim” talebinin hukuk mantığına ne kadar aykırı olduğu belirtilirken, idarenin “yapay zekâ avukat” yaklaşımının da aynı ölçüde sakıncalı olduğu ifade edildi. Açıklamada ayrıca adaletin, yalnızca veri işlemesiyle elde edilen matematiksel bir sonuç değil, vicdanî bir süzgeçten geçen insanî muhakemenin ürünü olduğu belirtildi.

Barolar, Adalet Bakanlığı’nın önceliğinin savunma makamının yetki alanlarını tartışmaya açmak yerine bağımsız savunmayı güçlendirmek, hâkim ve savcı niteliğini artıran liyakat esaslı reformları hayata geçirmek, yargılamayı hızlandıracak teknik altyapıyı geliştirmek ve yargının tüm unsurları bakımından fiziki ve hukuki imkânları iyileştirmek olması gerektiğini bildirdi. Açıklamanın sonunda, yargının kurucu unsuru olan savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına, meslekî yetkilerin daraltılmasına ve “yapay zekâ” adı altında hukuk hizmetlerinin mekanik bir yapıya indirgenmesine yönelik her türlü girişime karşı hukuki ve kurumsal mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceği duyuruldu.

Ortak açıklamaya Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ankara, Antalya, Ardahan, Artvin, Aydın, Balıkesir, Bartın, Batman, Bayburt, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hatay, Iğdır, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Karabük, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kilis, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Mersin, Muğla, Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Osmaniye, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Tekirdağ, Tokat, Trabzon, Tunceli, Uşak, Yalova, Yozgat ve Zonguldak baroları imza verdi.