BM’den Aşırı Sıcak Alarmı: Dört Acil Eylem Çağrısı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, 31 Temmuz 2026’da düzenlediği basın toplantısında güçlenen El Niño’nun iklim kriziyle birleşerek aşırı sıcakların etkisini büyüttüğünü söyledi. UNFCCC portalında yayımlanan açıklamada Guterres; insanları korumak, çalışma yaşamını güvenli hâle getirmek, kentleri sıcaklıklara hazırlamak ve fosil yakıt kullanımını azaltmak için dört öncelikli eylem alanı açıkladı.

El Niño güçleniyor, sıcaklık rekorları riski artıyor

Guterres, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün ağustos-ekim dönemine ilişkin son tahminlerinin ciddi risklere işaret ettiğini belirtti. Açıklamaya göre El Niño’yu besleyen Pasifik suları, bu kadar erken bir dönemde daha önce görülmemiş ölçüde ısındı. Temel izleme bölgelerindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin yaklaşık 3 santigrat derece üzerine çıkmasının beklendiği aktarıldı.

Tahminler, ekim ayına kadar dünyadaki kara alanlarının neredeyse tamamında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğini gösteriyor. Hindistan’da muson yağışlarının şimdiden ortalamanın altında kaldığına dikkat çeken Guterres; Orta Amerika, Karayipler, Güney Amerika’nın bazı kesimleri, Güney Asya, Güneybatı Pasifik, Avrupa ve Afrika’da daha sıcak ve kurak koşullar beklendiğini ifade etti.

Guterres, sıcaklık ve yağış düzenlerindeki bu değişimin mevsimsel rekorların aşılması ve dünya genelinde daha ağır sonuçların ortaya çıkması riskini artırdığını söyledi.

Aşırı sıcaklar eşitsizlikleri derinleştiriyor

BM Genel Sekreteri, aşırı sıcaklara bağlı ölümlerin dünya genelinde önemli ölçüde eksik kaydedildiğini belirtti. Sıcaklıkların yalnızca sağlık üzerinde değil; çalışma yaşamı, eğitim, enerji sistemleri, ulaşım, tedarik zincirleri ve gıda fiyatları üzerinde de baskı oluşturduğunu vurguladı.

Açıklamada çocukların, yaşlıların, engellilerin, açık havada çalışanların, kayıt dışı yerleşimlerde yaşayanların ve dışlanan toplulukların aşırı sıcaklardan orantısız biçimde etkilendiğine dikkat çekildi. Guterres’e göre iklim krizine en az katkıda bulunan kesimler, yükselen sıcaklıkların en ağır bedelini ödüyor.

İki yıl önce başlatılan Aşırı Sıcaklara Karşı Eylem Çağrısı’nın ardından daha fazla hükümetin tahmin ve erken uyarı sistemlerini geliştirdiği, 250’den fazla kentin de “Beat the Heat” girişimine katıldığı bildirildi. Ancak Guterres, gezegenin verilen yanıttan daha hızlı ısındığı uyarısında bulundu.

Dört öncelikli eylem alanı

Guterres, aşırı sıcaklarla mücadele için dört temel alanda daha güçlü adımlar atılması gerektiğini belirtti:

1. İnsanları korumak: Her kentte ve ülkede sıcaklık-sağlık eylem planlarının, erken uyarı sistemlerinin ve bütün topluluklara zamanında ulaşan halk sağlığı önlemlerinin oluşturulması; sürdürülebilir soğutmaya erişimin adil biçimde genişletilmesi.
2. Çalışma yaşamını güvenli hâle getirmek: Hükümetlerin ve işverenlerin sıcaklık standartları belirlemesi, çalışma saatlerini koşullara göre düzenlemesi ve çalışmanın durdurulması gerektiğinde çalışanların gelirlerini koruması.
3. Kentleri ve yapıları hazırlamak: Aşırı sıcaklara karşı korumanın kent, konut, okul ve hastane tasarımlarına; kamu planları ile bütçelerine dâhil edilmesi.
4. Krizin temel nedenini ele almak: Fosil yakıtların iklim krizini hızlandıran etkisinin kabul edilmesi ve kömür, petrol ile doğal gaza dayalı yeni yatırımların azaltılması.

Guterres, hazır giyim sektöründe 90 milyondan fazla kişinin çalıştığını ve bunların çoğunun kadın olduğunu hatırlattı. Sektörün en büyük 23 üretim merkezinin 17’sinde tehlikeli derecede sıcak günlerin son yirmi yılda yüzde 10’dan fazla arttığını; buna karşın küresel markaların büyük bölümünün tedarikçi fabrikalar için sıcaklık standardı belirlemediğini söyledi.

“Aşırı sıcak artık geleceğin tehdidi değil”

BM Genel Sekreteri, bazı hükümetlerin 2030’da 1,5 derece hedefinin izin verdiği düzeyin iki katından fazla fosil yakıt üretmeyi planladığını belirtti. Fosil yakıtların sübvansiyonlar ve düşük fiyatlandırma yoluyla her yıl trilyonlarca dolarlık destek görmesini eleştiren Guterres, kamu kaynaklarının krizi büyütmek yerine insanları korumaya yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Açıklama; yerel yönetimler, halk sağlığı kurumları, işverenler ve topluluk temelli kuruluşlar arasında koordinasyonun aşırı sıcaklara karşı koruyucu politikaların uygulanmasındaki önemini ortaya koyuyor. Erken uyarıların herkes için erişilebilir olması, kırılgan grupların ihtiyaçlarının planlara yansıtılması ve çalışanların korunması, çağrının yerel düzeydeki başlıca uygulama alanlarını oluşturuyor.

Kaynak: UNFCCC