2025 yılına ait dernek denetim sonuçları, sivil toplum kuruluşlarını yakından ilgilendiren çarpıcı bir tabloyu ortaya koydu. Paylaşılan verilere göre, denetlenen derneklerin yüzde 13,57’si hakkında idari ve/veya adli işlem yapılması istendi.
Bu oran, denetlenen yaklaşık her 7 dernekten biri için işlem talebinde bulunulduğunu gösterdi. Derneklerin yüzde 86,43’ü hakkında ise herhangi bir işlem yapılması istenmedi.
1 Ocak-31 Aralık 2025 dönemini kapsayan verilere göre, denetlenen derneklerin yüzde 12,10’u için idari işlem yapılması gündeme geldi.
Derneklerin yüzde 0,68’i hakkında yalnızca adli işlem, yüzde 0,79’u hakkında ise hem adli hem de idari işlem talep edildi.
İdari işlemlerin büyük bölümünün; DERBİS üzerinden yapılması gereken bildirimlerin süresinde gerçekleştirilmemesi, kanunda belirtilen usul ve esaslara uyulmaması gibi nedenlerden kaynaklandığı belirtildi.
İdari para cezası verilen derneklerin dağılımında en yüksek oran, defter ve kayıtların usulüne uygun tutulmaması ile yetki belgesi olmadan gelir toplanması başlığında görüldü.
Dernekler Kanunu’nun 32/d maddesi kapsamındaki bu ihlaller, idari para cezası verilen derneklerin yüzde 31,89’unu oluşturdu. Bu ihlaller nedeniyle verilen cezaların toplam ceza miktarı içindeki payı ise yüzde 22,53 olarak kayıtlara geçti.
Genel kurul sonuç bildirimlerinin, dernek organlarında meydana gelen değişikliklerin veya adres değişikliklerinin bildirilmemesi de en sık karşılaşılan ihlaller arasında yer aldı.
Kanunun 32/s maddesi kapsamındaki bu ihlaller, idari para cezası verilen derneklerin yüzde 26,96’sını oluşturdu. Ancak bu başlığın toplam ceza miktarındaki payı yüzde 4,56’da kaldı.
Genel kurul toplantılarının kanuna veya dernek tüzüğüne aykırı yapılması ise yüzde 11,86’lık oranla dikkat çekti.
Verilerdeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’na aykırılıklarda ortaya çıktı.
Yardım toplama mevzuatına uymayan derneklerin, idari para cezası verilen dernekler içindeki oranı yalnızca yüzde 2,73 oldu. Buna karşılık bu ihlaller nedeniyle verilen para cezalarının toplam ceza miktarı içindeki payı yüzde 38,51’e ulaştı.
Bu sonuç, sayıca daha az derneği ilgilendirmesine rağmen yardım toplama ihlallerinin en ağır mali yaptırımlara neden olan başlık olduğunu gösterdi.
Yurt dışından alınan veya yurt dışına yapılan yardımların bildirilmemesi, ceza verilen derneklerin yüzde 6,97’sini oluşturdu. Bu ihlallerin toplam ceza miktarındaki payı ise yüzde 17,25 olarak açıklandı.
Öğrenci yurtları ile dernek lokallerinin izinsiz açılması yüzde 6,88, derneklerin 7.000 TL üzerindeki gelir ve gider işlemlerini bankalar aracılığıyla gerçekleştirmemesi ise yüzde 5,88 oranında kaydedildi.
Denetim sonuçları, derneklerin yalnızca faaliyetlerine değil; mali kayıtlarına, genel kurul süreçlerine, bildirim yükümlülüklerine ve yardım toplama işlemlerine de büyük önem vermesi gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.
Özellikle defter ve kayıt düzeni, DERBİS bildirimleri, yurt dışı yardımları, banka üzerinden yapılması gereken ödemeler ve genel kurul sonuçlarının süresinde bildirilmesi konusunda yapılacak ihmaller, dernek yöneticilerini ciddi idari para cezalarıyla karşı karşıya bırakabiliyor.
Tabloda yer alan açıklamaya göre denetimlerin büyük bölümü rehberlik ve ziyaret kapsamında gerçekleştirildi. Denetlenen derneklerin yüzde 86,43’ünde herhangi bir işlem talep edilmemesi olumlu bir sonuç olarak değerlendirilse de, yüzde 13,57’lik işlem oranı sivil toplum kuruluşları açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
TÜED’den Hükûmete Çağrı: Emeklinin Tek Çözümü İntibak
1
KEÇİ Yeni Gönüllü ve Ekip Arkadaşlarını Arıyor
2
Bayraklı Kent Konseyi’nden Güçlü Mesaj: “Deprem Siyaset Üstüdür, Dönüşüm Şarttır!”
3
TGC, Medyada Cinsel Şiddet ve Tacizle Mücadeleyi Gündeme Taşıyor
4
Genç Hayat Vakfı İstanbul Ofisine 3 Yeni Pozisyon İçin Ekip Arkadaşları Arıyor
5
Karadeniz ve Doğu Anadolu’da Sivil Toplum Güçlerini Birleştiriyor